นางจันทรา กอเจริญ
ศิลปินมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม

หมอลำจันทรา แก้วเสด็จ

← กลับสู่หน้าหมอลำอุดรฯ

ภูมิหลัง

เริ่มเรียนลำมาตั้งแต่อายุ 14 ปี พ.ศ. 2522 ไปเรียนรำนำคุณแม่พัชลี จ้ะ แม่ครูพัชรี แก้วเสด็จ เรียนอยู่ประมาณ 2 ปี แล้วก็เริ่มออกลำ ที่มาเป็นหมอลำกะเพราะพ่อแม่กะบ่ค่อยมีปานใด๋ (ฐานะยากจน) คั่นสิเรียนหนังสือต่อกะบ่ได้เรียน ก็เลยมาขอไปเรียนรำนำอาจารย์พัชลี" เริ่มเป็นหมอลำแรกๆ กะมีอุปสรรคอยู่จ้ะ บางเทื่อเขาก็ตีกันจังซี่ เฮากะได้พัก บางเทื่อกะได้หยุดไปเลย หยุดบ่ได้รำ วิธีเรียนกะเรียนแบบท่องจำ ท่องจำทุกวันๆ แล้วก็ใช้กลอนเยอะพร้อม ตอนนั้นเรียนตั้งแต่ 21:00 น. บางเทื่อก็อาจจะถึง 05:00 น.

ถนัดลำแบบมีตั้งแต่อดีต กะคือมีแต่แคนกับลำกลอน ไม่บ่มีดนตรีจ้ะ ส่วนมากสิเป็นกลอนเกี้ยว แล้วก็จังค่อยสิเดินดง แล้วกะมีกลอนประวัติกะมีนำ ปัจจุบันอาชีพกะทำนา ถ้ามีงานก็ไปงาน ยังรับงานปกติอยู่ เอกลักษณ์กะสิเป็นลำแบบลำเกี้ยว ลำเกี้ยวแล้วกะแบบสนุกสนาน แบบที่ว่าตลกโปกฮาไปนำ (สาธิตกลอนลำเกี้ยวเปรียบเทียบชายหนุ่มเหมือนดารา มิตร ชัยบัญชา และสมมติบทบาทคู่รัก บ่เคยไปแสดงต่างประเทศจ้ะ มีแต่ในประเทศเฮา เคยไปทางภาคใต้จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ทางเหนือกะไปลำจังหวัดเชียงราย สมัยตะกี้เดินทางยากแน่เพราะนั่งรถขึ้นเขาจนอ่อนล่า ผลงานซีดีบ่เคยมีจ้ะ มีแต่ออกการแสดงนำบ้านเฮานี้

ความเป็นมาฉายาหมอลำ

ใช้ชื่อจริง จันทรา ส่วนฉายานามสกุลเอาตามแม่ครูที่เรียนลำด้วยก็คือแม่ครูพัชรี แก้วเสด็จ เลยเป็น จันทรา แก้วเสด็จ                                                                                                

ด้านทำนองลำ

ทำนองขอนแก่น                         

อัตลักษณ์ความเป็นหมอลำของตนเอง

ในพิธีกรรมหรือวาระสำคัญ แม่จันทราได้รับความเคารพนับถืออย่างสูงในการเป็นผู้ทำหน้าที่ขับลำ "ลองทรงดวงวิญญาณ" หรือการลำส่งดวงวิญญาณ น้ำเสียงของแม่จันทรามีพลังอำนาจพิเศษที่สามารถสื่อสารความโศกเศร้า ความอาลัย และการปลอบประโลมใจให้แก่ญาติผู้สูญเสีย เป็นศาสตร์ขั้นสูงที่ต้องใช้ทั้งความจริงใจและสมาธิอย่างแน่วแน่

แม้จะมีชื่อเสียงในด้านการลำพิธีกรรม แต่เมื่อก้าวขึ้นสู่เวทีหมอลำเพื่อความบันเทิง แม่จันทราจะเปลี่ยนบทบาทเป็นศิลปินผู้สร้างความสำราญได้อย่างดีเยี่ยม เพื่อนร่วมวงการต่างยอมรับว่าแม่จันทรามีเอกลักษณ์คือ:

"เสียงดี เสียงม่วน" น้ำเสียงไพเราะ มีกังวานและเข้าถึงอารมณ์เพลง

"ลำสนุก ลำม่วนไปหน้า" มีปฏิภาณไหวพริบในการดึงดูดผู้ชมให้สนุกสนานไปกับการแสดง ไม่น่าเบื่อ

"ท่าฟ้อนที่อ่อนช้อยและงดงาม" ทุกท่วงท่าการขยับกายสะท้อนถึงการฝึกฝนและความเข้าใจในจังหวะดนตรีอย่างลึกซึ้ง

ด้านการเผยแพร่ศิลปะวัฒนธรรมการแสดงหมอลำในต่างประเทศ

สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

การแสดงร่วมกับหมอลำ หรือคณะหมอลำ

1.หมอลำทองสิน้อย ชัยเจริญ   2.หมอลำสมพงษ์ มาพร   3.หมอลำมนตรี รถด่วน   4.หมอลำกวี รถด่วน   5.หมอลำพรชัย นกเขาขัน   6.หมอลำสมพร ชัยวิเศษ   7.หมอลำเรวัตร เสียงทอง   8.หมอลำสุพรรณ ดาวเหนือ   9.หมอลำสายันต์ ทอแสง   10.หมอลำสมบัติ รถด่วน   11.หมอลำพูนศักดิ์ ดาวเหนือ   12.หมอลำสาคร นกเขาทัน

มีลูกศิษย์ (หมอลำ) 

หมอลำเย็นจิต กองโพธิ์ชัย 

ด้านการถ่ายทอดองค์ความรู้/เทคนิควิธีการสอน/ฝึกฝนลูกศิษย์

คุณแม่จันทราใช้กระบวนการสอนลูกศิษย์ที่ถอดถอนมาจาก "ครูพัชรี" (อาจารย์ผู้ประสิทธิ์ประสาทวิชา) โดยเน้นย้ำว่าการเรียนหมอลำในอดีตต้องใช้เวลาและความอดทนสูงมาก ลูกศิษย์บางคนต้องเรียนถึง ๑ ปี หรือ ๒ ปี จึงจะได้รับอนุญาตให้ออกเวทีจริง โดยมีขั้นตอนการสอนดังนี้:

ขั้นตอนที่ ๑: การต่อกลอนและการท่องจำ (ฝึกจิตและสมอง)

กลอนไหว้ครู: ครูจะเขียนกลอนไหว้ครูให้ลูกศิษย์นำไปท่องจำให้ขึ้นใจเป็นอันดับแรก เพื่อแสดงความเคารพต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์และครูบาอาจารย์

กลอนเฉพาะตัว (ประวัติส่วนตัว): ครูจะนำประวัติ ชื่อแซ่ และภูมิหลังของลูกศิษย์ไปให้ "อาจารย์ผู้แต่งกลอน" แต่งขึ้นมาเฉพาะบุคคล เพื่อใช้เล่าเรื่องตัวเองให้คนฟังรู้จัก

กลอนประกาศศัพทปัญญา: กลอนที่ใช้แสดงทัศนะ ความรู้ หรือนิทาน

รางวัลเชิดชูเกียรติที่เคยได้รับ

1. รางวัลชนะเลิศประกวดหมอลำประเภทคู่ จากอำเภอกุดจับ จังหวัดอุดรธานี

2. รางวัลชนะเลิศอันดับที่ 2 ในการประกวดหมอลำ ที่งานอนุสาวรีย์ปราบฮ่อ จังหวัดหนองคาย

ปัจจุบันประกอบอาชีพ (นอกจากอาชีพหมอลำ)

อาชีพเกษตรกร                                                                               

ฝากถึงเยาวชนที่อยากเรียนหมอลำ

อยากให้คนรุ่นใหม่มาสืบสานประเพณีหมอลำกลอนย้อนยุค หรือว่าแบบสมัยใหม่แบบลำซิ่ง แบบลำประยุกต์ อยากให้มีไว้เยอะๆ ไม่ให้มันสูญหายไป          

📸 อัลบั้มภาพศิลปิน